කයිබර් පක්තුන්ක්වා හි මූලික මානව හිමිකම් රකිනු – ජාත්‍යන්තර ෂමා සංවිධානයෙන් පාකිස්තානය වෙත ඉල්ලීමක්.
පාකිස්තානයේ කයිබර් පක්තුන්ක්වා (Khyber Pakhtunkhwa) පළාතේ හදිසි නීතිය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම මානව හිමිකම් මර්දනය කිරීමට, විරුද්ධ මත නැවැත්වීමට හෝ දේශපාලන බලය ඒකරාශී කර ගැනීමට නිදහසට කරුණක් කර නොගන්නා ලෙස ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් (Amnesty International) සංවිධානය පාකිස්තාන බලධාරීන්ට අනතුරු අඟවා ඇත.
නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් සංවිධානයේ දකුණු ආසියානු නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ බාබු රාම් පාන්ට් (Babu Ram Pant) සඳහන් කළේ, හදිසි නීති පාලනය පැනවීමෙන් අනතුරුව පළාත් මහ ඇමතිවරයා ඇතුළු ප්‍රධාන දේශපාලන නායකයින් අත්තනෝමතික ලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීම, අන්තර්ජාල සේවාවන්ට බාධා කිරීම සහ සන්නද්ධ හමුදා යෙදවීම පිළිබඳ වාර්තා සම්බන්ධයෙන් තමන් දැඩි කනස්සල්ලට පත්වන බවයි.
ජාතික හදිසි අවස්ථාවන්හිදී රජයන් විසින් දැඩි ලෙස සීමාසහිත කොන්දේසි යටතේ සුවිශේෂී පියවර ගනු ලැබිය හැකි වුවද, එම පියවරයන් මූලික මානව හිමිකම් පළුදු කිරීමට යොදා නොගත යුතු බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
”හදිසි නීතිමය පියවරයන් යනු මානව හිමිකම් මර්දනය කිරීමට, විරුද්ධ මත අහිරන්නට හෝ බලය ඒකරාශී කර ගැනීමට ලබාදුන් ‘හිස් චෙක්පතක්’ (Blank cheque) නොවේ,” යැයි පාන්ට් මහතා පැවසීය.
පාකිස්තාන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 232 සහ 234 යන වගන්ති යටතේ කයිබර් පක්තුන්ක්වා පළාත තුළ හදිසි නීතිය සහ ආණ්ඩුකාර පාලනය පැනවීම සඳහා ෆෙඩරල් කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් කරන ලද නිර්දේශ සඳහා පාකිස්තාන ජනාධිපති අසීෆ් අලි සර්දාරි (Asif Ali Zardari) මහතා ඔක්තෝබර් 11 වන දින අනුමැතිය ලබාදීමෙන් පසුව මෙම නිවේදනය නිකුත් කර ඇත.
බලධාරීන්ට අනුව, මෙම තීරණය ගැනීමට හේතු වී ඇත්තේ එම පළාත තුළ අභූත පූර්ව ලෙස ප්‍රචණ්ඩකාරී ත්‍රස්ත ප්‍රහාර ඉහළ යාම සහ ව්‍යවස්ථාපිත පාලන යන්ත්‍රණය බිඳ වැටී ඇති බවට එල්ල වන චෝදනායි.
හදිසි නීති ප්‍රකාශයට පත් කිරීම යටතේ, ජාතික සභාව සහ සෙනෙට් සභාවෙන් සමන්විත පාකිස්තාන ෆෙඩරල් ව්‍යවස්ථාදායකයට අදාළ පළාතට අදාළ කරුණු සම්බන්ධයෙන් නීති සම්පාදනය කිරීමේ බලතල හිමිව ඇත. රැස්වීමේ, සංගම් පිහිටුවීමේ සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස ඇතුළු ඇතැම් මූලික අයිතිවාසිකම් අත්හිටුවීමට ද ෆෙඩරල් රජයට බලය පැවරේ.
ජනාධිපතිවරයාගේ නිවේදනයේ වැඩිදුරටත් සඳහන් වූයේ, පළාත් සභාවේ බලතල ෆෙඩරල් පාර්ලිමේන්තුව විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන අතර, පළාත් මහ ඇමති, අමාත්‍යවරුන්, උපදේශකයින්, විශේෂ සහකාරවරුන් සහ ඇටෝර්නි ජෙනරාල්වරයා සිය ධුරවලින් ඉවත් වන බවයි.
මීට අමතරව, සිවිල් බලධාරීන්ට සහාය වීම සඳහා ව්‍යවස්ථාවේ 245 වන වගන්තිය යටතේ පළාත තුළ පාකිස්තාන හමුදාව යෙදවීමට ෆෙඩරල් රජය නියෝග කළේය.
මෙම හමුදා යෙදවීම මගින් පළාත තවදුරටත් හමුදාකරණයට ලක්විය හැකි බවත් මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය වීමේ අවදානම ඉහළ යා හැකි බවත් ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් සංවිධානය කනස්සල්ල පළ කළේය.
ත්‍රස්ත විරෝධී මෙහෙයුම්වලදී පාකිස්තානය තුළ සිදුවූ බවට චෝදනා එල්ල වන බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම් සහ අධිකරණමය නොවන ඝාතන පිළිබඳ අතීත සිදුවීම් පෙන්වා දෙමින් පාන්ට් මහතා අනතුරු ඇඟවූයේ, සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ මැදිහත්වීම මගින් නීති විරෝධී ලෙස බලය භාවිත කිරීමට සුදුසු පසුබිමක් නිර්මාණය විය හැකි බවයි.
සාමාන්‍ය පොලිස් වගකීම් හමුදා නිලධාරීන්ට පැවරීමෙන් වළකින ලෙසත්, සියලු හමුදා මෙහෙයුම් වගවීම සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට යටත්ව සිදුවන බවට තහවුරු කරන ලෙසත් ඔහු පාකිස්තාන බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
වාර්තා වන දේශපාලන අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ අන්තර්ජාල සේවා බාධාවන් සැලකිල්ලට ගනිමින්, මෙම හදිසි නීතිමය පියවරයන්හි අත්‍යවශ්‍යතාව සහ සමානුපාතිකභාවය පිළිබඳව ද එම සංවිධානය ප්‍රශ්න කළේය.
හදිසි නීති රාමුව යටතේ සිදුකරන සියලුම ක්‍රියාවන් සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන අධීක්ෂණයක් ස්ථාපිත කරන ලෙස පාන්ට් මහතා පාකිස්තාන ෆෙඩරල් බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
”මෙම තීරණාත්මක මොහොතේ, හදිසි නීති රාමුව යටතේ ගන්නා සියලුම ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් ස්වාධීන අධීක්ෂණයක් තහවුරු කිරීමටත්, ඕනෑම හදිසි නීතිමය පියවරක් පවතින තත්ත්වයට දැඩි ලෙස අත්‍යවශ්‍ය සහ සමානුපාතික වන බවට සහතික වීමටත් ෆෙඩරල් බලධාරීන් කටයුතු කළ යුතුය,” යැයි ඔහු පැවසීය.
මේ අතර, කයිබර් පක්තුන්ක්වා පළාත 2013 වසරේ සිට හිටපු අග්‍රාමාත්‍ය ඉම්‍රාන් ఖාන්ගේ පාකිස්තාන් තෙහ්රීක්-ඊ-ඉන්සාෆ් (PTI) පක්ෂය විසින් පාලනය කරනු ලබයි.
2024 මහ මැතිවරණයෙන් පසුව පළාත් සභාවේ තුනෙන් දෙකක බහුතර බලයක් ලබා ගැනීමට PTI පක්ෂය සමත් වූ අතර, එමගින් ඔවුන්ගේ නවතම පළාත් රජය පිහිටුවීමට හැකි විය.
ආරක්ෂක තර්ජනයන්ට එරෙහිව පාකිස්තානය ගන්නා ප්‍රතිචාරයන් එහි ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් බැඳීම්වලට අනුකූල විය යුතු බව ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් සංවිධානය නැවත නැවතත් අවධාරණය කළ අතර, අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම්, සිවිල් නිදහස සීමා කිරීම් හෝ දේශපාලන විරුද්ධ මත මර්දනය කිරීම සාධාරණීකරණය කිරීමට හදිසි නීති බලතල යොදා නොගත යුතු බව අවධාරණය කළේය.
ඔබට ලබා දී ඇති සිංහල පරිවර්තනය සම්බන්ධයෙන් කිසියම් සංශෝධනයක් හෝ වැඩිදුර පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්‍ය වන්නේ නම් ඒ පිළිබඳව දැනුම් දිය හැක.
About The Author
