ඉන්ධන මිල ජාත්යන්තර මිලට අනුකූලව වෙනස් වීමට ඉඩ දෙන්න: IMF වෙතින් ශ්‍රී ලංකාවට දැනුම්දීමක්!
මැදපෙරදිග පවතින දීර්ඝකාලීන යුධමය තත්ත්වය, ගෝලීය වෙළඳ අවිනිශ්චිතතාව සහ එල් නිනෝ (El Niño) කාලගුණික තත්ත්වයේ ඇතිවිය හැකි බලපෑම් හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව නැවතත් ආර්ථික අවදානම්වලට මුහුණ දී සිටින පසුබිමක, දේශීය ඉන්ධන මිල ගණන් ජාත්යන්තර මිල ගණන් අනුව වෙනස් වීමට ඉඩ හරින ලෙසත්, පිරිවැය පියවා ගන්නා ඉන්ධන මිලකරණ ක්‍රමවේදය පවත්වාගෙන යන ලෙසත් ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) ශ්‍රී ලංකාවෙන් ඉල්ලා සිටියි.
ශ්‍රී ලංකාවේ සිව්වසරක විස්තීරණ අරමුදල් පහසුකම් (EFF) වැඩසටහනේ හත්වන සමාලෝචනය සම්බන්ධයෙන් ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සහ ශ්‍රී ලංකා බලධාරීන් කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවයකට පැමිණීමත් සමඟ මෙම ඉල්ලීම සිදුකර ඇත. එම එකඟතාව ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ විධායක මණ්ඩලයේ අනුමැතියට යටත් වේ.
”දීර්ඝකාලීන මැදපෙරදිග යුද්ධයට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, අර්බුදයට ලක්විය හැකි පිරිස් ආරක්ෂා කරන අතරම, දේශීය ඉන්ධන මිල ජාත්යන්තර ඉන්ධන මිල වෙනස්වීම්වලට අනුකූලව සකස් වීමට රජය ඉඩ දිය යුතු අතර පිරිවැය පියවා ගන්නා බලශක්ති මිලකරණය ආරක්ෂා කළ යුතුය,” යැයි ශ්‍රී ලංකාව සඳහා වන ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ නියෝජිත ප්‍රධානී එවන් පාපජෝර්ජියෝ (Evan Papageorgiou) මහතා නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පැවසීය.
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය ශක්තිමත්ව පවතින බව පවසන ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, බාහිර බලපෑම් මගින් උද්ධමනය, රාජ්‍ය මුදල් සහ විදේශ විනිමය සංචිත කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල කිරීමේ තර්ජනයක් පවතින බැවින්, ආර්ථික පුනරුදය පවත්වා ගැනීම සඳහා අඛණ්ඩ මූල්‍ය විනයක් සහ ප්‍රතිසංස්කරණ ಅಗತ್ಯ වන බවට අනතුරු ඇඟවීය.
මැදපෙරදිග ගැටුම් හේතුවෙන් ජාත්යන්තර ඉන්ධන මිල ඉහළ ගියහොත්, ඉහළ යන බලශක්ති පිරිවැයෙන් පාරිභෝගිකයින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පුළුල් හෝ සීමාරහිත උපක්‍රම භාවිත කිරීමෙන් රජය වැළකිය යුතු බව අරමුදල සඳහන් කළේය.
ඒ වෙනුවට, සහන ලබාදීම අර්බුදයට ලක්විය හැකි නිවෙස් වෙත පමණක් ඉලක්ක කළ යුතු බවත්, එය අයවැය සීමාවන් තුළ තබා ගනිමින් ප්‍රවේශමෙන් ගණනය කර සීමිත කාලයක් සඳහා පමණක් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බවත් IMF පැවසීය. වඩාත්ම බලපෑමට ලක්වූවන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා දිළිඳුබව ඉලක්ක කරගත් සෘජු මුදල් හුවමාරු ක්‍රමවේද භාවිත කළ යුතුය.
මෙම අනතුරු ඇඟවීම මගින් IMF අනුග්‍රහය ලබන ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහන යටතේ ශ්‍රී ලංකාව ලබා ඇති ජයග්‍රහණ ආරක්ෂා කරගැනීමේදී මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝගයක් පෙන්නුම් කරයි: ඉහළ යන ඉන්ධන මිලෙන් පාරිභෝගිකයින් ආරක්ෂා කිරීම මගින් ජනතාවට සිදුවන ආසන්න බලපෑම ලිහිල් කළ හැකි වුවද, දීර්ඝකාලීන මිල පාලනයන් හෝ සහනාධාර ලබාදීම මගින් රජයේ මුදල් මත පීඩනයක් ඇති විය හැකි අතර රටේ මූල්‍ය සහ ණය තිරසාරභාවයට හානි සිදුවිය හැක.
දීර්ඝකාලීන මැදපෙරදිග යුද්ධය මගින් පුළුල් උද්ධමන පීඩනයක් ඇතිවිය හැකි බවට ද IMF අනතුරු ඇඟවීය. එම පීඩනයන් තදින් මතුවුවහොත් සහ උද්ධමන අපේක්ෂාවන් මහ බැංකුවේ ඉලක්කයෙන් බැහැර වීමට පටන් ගතහොත්, මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය තද කිරීමට (Strict) සූදානම් විය යුතු බව අරමුදල පැවසීය.
ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට අනුව, ගෝලීය වෙළඳ ප්‍රතිපත්තිය සහ එල් නිනෝ කාලගුණ තත්ත්වය මගින් ද ශ්‍රී ලංකාව අභියෝගවලට මුහුණ දෙයි.
එම අවදානම් පැවතියද, මෑතකාලීන ආර්ථික දර්ශක ධනාත්මකව පවතින බව IMF ප්‍රකාශ කළේය. 2026 දෙවන කාර්තුවේදී ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය පෙර වසරට සාපේක්ෂව 4.2%කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, එය අඛණ්ඩව වර්ධනය වූ 11 වන කාර්තුව සටහන් කරයි. සැප්තැම්බර් මාසයේදී ප්‍රධාන උද්ධමනය 8%ක් ලෙස සටහන් වූ අතර, අගෝස්තු අග වන විට නිල මුළු සංචිත ප්‍රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.9 දක්වා ළඟා විය.
ශ්‍රී ලංකාවේ බැංකු පද්ධතිය ශක්තිමත් ප්‍රාග්ධනයක් සහිතව ලාභදායී ලෙස පවතින අතර, 2026 පළමු අර්ධය තුළ මූල්‍ය කාර්යසාධනය ශක්තිමත්ව පැවැති බවත්, ණය ප්‍රතිව්‍යූහගත කිරීමේ කටයුතු ද බොහෝ දුරට අවසන් වී ඇති බවත් IMF සඳහන් කළේය.
එම ජයග්‍රහණ පවත්වා ගැනීම ශ්‍රී ලංකාව සිය පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ මාර්ගයේ ඉදිරියටම ගමන් කිරීම මත රඳා පවතින බව අරමුදල පැවසීය.
රජයේ ආදායම ශක්තිමත් කරන අතරම බදු ක්‍රමයේ කාර්යක්ෂමතාව සහ සාධාරණත්වය ඉහළ නැංවීම සඳහා මධ්‍යකාලීන ආදායම් උපාය මාර්ගයක් සකස් කරන ලෙස එය ඉල්ලා සිටියේය. ‘දිට්වා’ චණ්ඩ මාරුතයෙන් පසුව සිදුකෙරෙන නැවත යථා තත්ත්වයට පත්කිරීම් සහ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු වේගවත් කිරීමේ පියවර ඇතුළුව, රාජ්‍ය ආයෝජන කළමනාකරණය අඛණ්ඩව වැඩිදියුණු කරන ලෙස ද IMF උපදෙස් දුන්නේය.
”බාහිර බලපෑම් දරා ගැනීමට සහ සංචිත රැස්කිරීමට සහය වීම සඳහා විනිමය අනුපාතිකය නම්‍යශීලීව පවත්වා ගැනීම ප්‍රධාන වේ,” යැයි අරමුදල පැවසීය.
දූෂණ විරෝධී නීතිමය රාමුව පවත්වාගෙන යාමේ සහ දිගුකාලීන වර්ධනයට සහය වීම සඳහා ව්‍යූහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ සිදුකිරීමේ වැදගත්කම ද IMF අවධාරණය කළේය. වෙළඳාම ලිහිල් කිරීම, ව්‍යාපාරික හා මානවශ්‍රම රෙගුලාසි නූතනකරණය කිරීම, මූල්‍ය පහසුකම් සඳහා වන ප්‍රවේශය පුළුල් කිරීම, ඩිජිටල් රාජ්‍ය යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සහ යටිතල පහසුකම් පරතරයන් පියවීම ඊට ඇතුළත් වේ.
විධායක මණ්ඩලය විසින් මෙම සමාලෝචනය අනුමත කළහොත්, මෙම නවතම IMF එකඟතාවය හරහා ශ්‍රී ලංකාවට විශේෂ ඇඳීම් හිමිකම් (SDR) මිලියන 254ක (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 345ක් පමණ) මුදලක් ලබා ගැනීමට අවස්ථාව හිමිවේ. එමගින් වත්මන් වැඩසටහන යටතේ ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදල ලබාදී ඇති මුළු මුදල SDR බිලියන 2.032ක් (ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.7ක් පමණ) දක්වා ඉහළ යනු ඇත.
විධායක මණ්ඩලයේ අනුමැතිය හිමිවීම සඳහා, ශ්‍රී ලංකාවේ මුදල් අමාත්‍යවරයා විසින් IMF වැඩසටහනේ පරාමිතීන්ට අනුකූලව 2027 අයවැය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීම සහ බහුපාර්ශ්වික මූල්‍ය සම්ප්‍රදානයන් හා ණය ප්‍රතිව්‍යූහගත කිරීමේ ප්‍රගතිය ආවරණය වන පරිදි මූල්‍ය සහතික කිරීමේ සමාලෝචනය සම්පූර්ණ කිරීම අවශ්‍ය වේ.
කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවයට එළඹීමට පෙර ජාත්යන්තර මූල්‍ය අරමුදල් නියෝජිත පිරිස සැප්තැම්බර් 10 සිට 23 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත වූ අතර, අනතුරුව ශ්‍රී ලාංකික ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් සමඟ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ සාකච්ඡා පවත්වන ලදී.
About The Author
