වයස අවුරුදු 13ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්‍ය තහනම් කිරීමට යුරෝපීය සංගමයේ සැලසුමක්

යුරෝපීය සංගමය පුරා වයස අවුරුදු 13ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය තහනම් කිරීමටත්, වයසින් වැඩි දරුවන් සඳහා ඩිජිටල් තාක්ෂණික භාවිතයට සීමාවන් පැනවීමටත් පියවර ගනිමින් සිටින බව යුරෝපීය කොමිසමේ සභාපතිනී උර්සුලා වොන් ඩර් ලේයන් (Ursula von der Leyen) බදාදා ප්‍රකාශ කළාය.

දරුවන්ගේ සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රවේශය සීමා කිරීමට ගෝලීය වශයෙන් එල්ල වන බලපෑම් හමුවේ, යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජික රටවල් කිහිපයක්ම තනි තනිව යොවුන් වියේ පසුවන්නන් සඳහා සමාජ මාධ්‍ය සීමාවන් හඳුන්වා දීමෙන් අනතුරුව, මුළු යුරෝපීය සංගමයටම අදාළ වන පරිදි මෙම පොදු නීති පද්ධතිය සකස් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී වයස අවුරුදු 16ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්‍ය තහනම් කළ ලොව පළමු රට බවට ඕස්ට්‍රේලියාව පත්විය.

”වයස අවුරුදු 13ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය තහනම්. වයස අවුරුදු 15ට අඩු දරුවන්ට පෞද්ගලික ගිණුම් (personal accounts) තහනම්,” යනුවෙන් ප්‍රංශයේ ස්ට්‍රාස්බර්ග් නුවර පැවැති රාජ්‍ය ප්‍රකාශන දේශනයේදී (state of the union address) වොන් ඩර් ලේයන් පැවසුවාය.
යුරෝපීය සංගමය විසින් වයස අවුරුදු 13 සහ 14 දරුවන්ට දෙමාපිය අධීක්ෂණය සහ සීමිත පහසුකම් සහිත “කුඩා ගිණුම්” (mini accounts) පවත්වාගෙන යාමට අවසර දෙනු ඇති බව ඇය වැඩිදුරටත් පැවසුවාය. එවැනි ගිණුම් භාවිතය දිනකට පැයකට සීමා කෙරෙනු ඇත.
බොහෝ ප්‍රධාන සමාජ මාධ්‍ය ප්ලැට්ෆෝම් මගින් වයස අවුරුදු 13ට අඩු දරුවන්ට ලියාපදිංචි වීම තහනම් කර ඇති බව දැනටමත් ප්‍රකාශ කර තිබුණද, එම නීතිය බලාත්මක කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් පියවර ගෙන තිබේද යන්න පිළිබඳව මන්ත්‍රීවරුන් සහ අන්තර්ජාල ආරක්ෂණ විශේෂඥයන් ප්‍රශ්න කර තිබේ.

යුරෝපීය සංගමයේ විධායක සභාව වන යුරෝපීය කොමිසම මගින් බ්‍රහස්පතින්දා නව “ළමා පනතක්” (Kids Act) යෝජනා කිරීමට නියමිත බව වොන් ඩර් ලේයන් පැවසුවාය. එම පනත යටතේ, තමන්ගේ සේවාවන් බාලවයස්කරුවන්ට ආරක්ෂිත බව තහවුරු කිරීමේ වගකීම සමාජ මාධ්‍ය සමාගම් වෙතම පවරනු ඇත.

”බලවත් තාක්ෂණික සමාගම්වල (Big Tech) බලපෑම අතිමහත් බවත් එය ආපසු හැරවිය නොහැකි බවත් බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරන බව මම දන්නවා. නමුත් මම එයට එකඟ නැහැ,” යනුවෙන් වොන් ඩර් ලේයන් පැවසුවාය. “ක්‍රියාත්මක වීමේ බලය යුරෝපය සතුයි. නීති තීරණය කරන්නේ අපි මිස තාක්ෂණික සමාගම් නෙවෙයි.”
කෙසේ වෙතත්, මෙම ‘ළමා පනත’ (Kids Act) අවසන් වශයෙන් සම්මත වීමට වසර කිහිපයක් ගතවිය හැකිය. මන්දයත් එය යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජික රටවල් මගින් වෙන වෙනම අනුමත කළ යුතු අතර, ඉන් රටවල් කිහිපයක්ම මේ වන විටත් තමන්ගේම සමාජ මාධ්‍ය තහනම් කිරීම් ක්‍රියාත්මක කර ඇත.

ජූලි මාසයේදී ප්‍රංශ මන්ත්‍රීවරුන්ගේ ඡන්දයෙන් පසුව, වයස අවුරුදු 15ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්‍ය තහනම් කළ පළමු යුරෝපීය සංගමයේ රට බවට ප්‍රංශය පත්විය. කෙසේ වෙතත්, එම තහනම පසුව එරට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණය විසින් අහෝසි කරන ලදී. ස්පාඤ්ඤය, ඩෙන්මාර්කය සහ ස්වීඩනය යන රටවල් ද සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය සඳහා වයස් සීමාවන් පැනවීමට කටයුතු කරමින් සිටින අනෙකුත් යුරෝපීය සංගමයේ රටවල් අතර වේ.

Pinsent Masons නීති ආයතනයේ පාර්ශවකරුවෙකු වන ලෝරෝ ෆාවා (Lauro Fava) පැවසුවේ, යුරෝපීය සංගමයේ මෙම ළමා පනත, මහා පරිමාණ අන්තර්ජාල ප්ලැට්ෆෝම් පාලනය වන ඩිජිටල් සේවා පනත (Digital Services Act) සහ කෘතිම බුද්ධි පනත (AI Act) මෙන්ම තවත් දැවැන්ත නීති රාමුවක් වනු ඇති බවයි.
”අදාළ සමාගම්වලට සාමාජික රටවල් රැසක වෙනස් වන නීතිවලට මුහුණ දීමට සිදු වෙනවාට වඩා, මුළු කලාපයටම අදාළ වන තනි, සහසම්බන්ධිත මෙන්ම වඩාත් සමතුලිත නීති පද්ධතියකට අනුගත වීමට මෙයින් හැකියාව ලැබෙනු ඇත,” යනුවෙන් මාධ්‍ය වාර්තා පලවීමෙන් පසුව අඟහරුවාදා නිකුත් කළ විශ්ලේෂණයක ඔහු සඳහන් කළේය.
කෘතිම බුද්ධිය (AI) සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් වොන් ඩර් ලේයන් පැවසුවේ, අප නිවැරදි ලෙස කළමනාකරණය කරගතහොත් කෘතිම බුද්ධියට “මානව වර්ගයාට යහපතක් සැලසීමේ” හැකියාව පවතින බවයි.

කෙසේ වෙතත්, එම තාක්ෂණයේ පූර්ණ ඵල නෙලා ගැනීමට නම්, “සිතාගැනීමටවත් නොහැකි මට්ටමේ හැකින් ප්‍රහාර” ඇතුළුව තාක්ෂණය හා බැඳී පවතින “දැවැන්ත අවදානම්” සඳහා විසඳුම් සෙවිය යුතු බව ඇය වැඩිදුරටත් පැවසුවාය.
තාක්ෂණයේ වේගවත් වර්ධනය මන්දගාමී කිරීමට ක්ෂේත්‍රය ගන්නා උත්සාහයන්ට යුරෝපීය සංගමය සහාය වන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට ප්‍රමුඛ පෙළේ AI පර්යේෂණාගාරවලට (AI labs) ඇරයුම් කරන බව වොන් ඩර් ලේයන් පැවසුවාය. Anthropic, OpenAI සහ xAI යන ආයතනවල ප්‍රධානීන් ද පසුගිය දිනවල මෙවැනි මන්දගාමී කිරීමක අවශ්‍යතාව පෙන්වා දී තිබුණි.